ادبيات آمريكاي شمالي از نيمه دوم دهه ۶۰ به يكباره مسير متفاوتي را در پيش گرفت. تا پيش از آن نويسندگان مهمي همچون ويليام فاكنر، دي اچ لارنس، سينكلر لوئيس و... علاوه بر داستان پردازي، از دغدغه ها و دلمشغولي هاي فكري شان نيز سخن به ميان مي آورند. به طور مثال سينكلر لوئيس همواره در داستان هايش به كنكاش شخصيت آدمي در موقعيت هاي مختلف زندگي مي پرداخت و اصلاً بر اين اساس ساختمان داستاني اثرش را شكل مي داد. يا نويسنده اي همچون دي اچ لارنس گذشته از آن كه در آثارش به تخيل پيرامون آينده بسيار دور ابناي بشر مي پرداخت به برتري و سلطه خطرناك تكنولوژي بر زندگي مردمان كره خاكي توجه مي كرد.



بايد توجه داشت كه در اوايل دهه ۶۰ نويسنده اي مانند جي.دي. سلينجر پا به عرصه ادبيات داستاني گذاشت و توانست به شرح موشكافانه جامعه آمريكا در حين و پس از جنگ ويتنام مبادرت ورزد. در واقع سلينجر را مي توان آخرين حلقه از نسلي دانست كه بر محتواي آثارش بيش از وجه تكنيكي توجه داشت و جالب اين كه آنچه بيش از همه توجه خوانندگان مختلف را برمي انگيخت همانا وجه ساخت داستاني اثر بود. استقبال باورنكردني اي كه از داستان هاي سلينجر در آمريكا به عمل آمد، شاهدي بر مدعاي فوق است. شخصيت هاي آثار او به قدري درست پرداخته شده بودند كه خواننده را به طور ناخود آگاه به همذات پنداري وامي داشت و به سمتي مي كشاند كه خصوصيات اين اشخاص داستاني را جزو ويژگي هاي شخصيتي خود بداند.
اما از نيمه دوم دهه ۱۹۶۰، همان طور كه اشاره شد وجه داستان پردازانه هر اثر، بيش از پيش مورد توجه نويسندگان آمريكاي شمالي قرار گرفت. اين در حالي بود كه ادبيات آمريكاي جنوبي مسيري متفاوت و برعكس را طي مي كرد. نويسندگان مهم آن دوران نظير گابريل گارسيا ماركز، ماريو بارگاس يوسا و... در رمان ها و داستان هاي كوتاهشان به موضوعاتي سياسي و اجتماعي توجه ويژه نشان مي دادند و ساختار تكنيكي داستان هايشان را براساس ديدگاه هايشان نسبت به اين موضوعات تنظيم مي كردند.
در حالي كه بر ادبيات آمريكاي جنوبي چنين فضايي حاكم بود، در ادبيات آمريكاي شمالي نويسندگاني همچون استيون كينگ سر برآوردند و استقبالي جهاني از آثارشان را موجب شدند. اين استقبال ميليوني بيش از آن كه ناشي از ديدگاه هاي نويسنده و جهان بيني خاص او باشد، به دليل ساختمان پيچيده و تودرتوي آثارشان بود كه گاه به رمان هاي پليسي آمريكايي و اروپايي، شباهتي انكارناپذير مي يافت. البته چنين وضعيتي به طور كلي بر بازار فرهنگي آمريكاي شمالي حاكم شد. در همان زمان سينماي هاليوود نيز به سمت ساخت آثار علمي ـ تخيلي و پليسي ـ جنايي گرايش پيدا كرده بود و بيش از گذشته به وجه صنعتي و اقتصادي اين رشته توجه نشان مي داد.


استيون كينگ كه محصول شرايط فرهنگي نيمه دوم قرن بيستم بالاخص دهه ۷۰ ميلادي است به سال ۱۹۴۷ در آمريكا متولد شده و در دهه ۱۹۶۰ نخستين تجارب خود در زمينه داستان نويسي را به سرانجام رسانده است. تاكنون حدود ۵۰ كتاب از اين نويسنده انتشار يافته كه سهم رمان به ۳۰ تا ۳۵ جلد از اين مجموعه مي رسد. علاوه بر اين، هفت مجموعه داستان و يك كتاب نقد نيز از اين نويسنده منتشر شده كه كارنامه اي پربار از او به نمايش مي گذارد. اگر خواننده اي سه يا چهار كتاب از اين نويسنده را مورد مطالعه قرار دهد، متوجه يك خط پررنگ مضموني در آثار داستاني استيون كينگ مي شود. اين موضوع همانا موضوع ماورا و توانايي هاي ماورائي و متافيزيكي يك انسان است كه به نظر مي رسد به عنوان يك نعمت به او تعلق گرفته است. كينگ در تمامي داستان هايش از عنصر ماورا بهره فراواني گرفته و جنبه هاي مختلف اين موضوع را بر روي قهرمانان داستان هايش مورد آزمايش قرار داده است. به طور مثال در داستان DEAD ZONE با مرد جواني مواجه هستيم كه بر اثر يك سانحه رانندگي به پنج سال كما فرو مي رود و هنگامي كه به هوش مي آيد با دنيايي بسيار متفاوت از دنياي پنج سال پيشش روبه رو مي شود. اما جداي از اين سرنوشت تلخ، او به يك توانايي خارق العاده دست مي يابد. وي موفق مي شود كه با لمس دست هر انساني به پيش بيني درست آينده او بپردازد و خطري را از سر آن شخص يا جامعه برطرف كند. در ادامه، داستان به شرح نحوه استفاده اين جوان از توانايي ماورائي اش مي پردازد و در پايان داستان هنگامي كه وي با يكي از كانديداهاي رياست جمهوري ايالات متحده دست مي دهد و از خطرات بالقوه اي كه اين شخص براي صلح جهاني دربردارد آگاه مي شود، اقدام به قتل او مي كند كه در اثر اين حادثه خود نيز جان مي سپارد. ملاحظه مي كنيد كه در چنين داستاني تا چه ميزان به امورات ماورائي توجه شده و به طرز جالبي با زندگي روزمره پيوند خورده است به نحوي كه امكان تفكيك اين دو از هم به هيچ وجه وجود ندارد.
اما كينگ، شخصيت داستان نويس خودش را هم بارها و بارها وارد داستان هايش كرده و از شناخت خود پيرامون دنياي يك نويسنده سود جسته است. مثلاً در داستان مصيبت به روايت زندگي نويسنده اي مي پردازد كه در يك هتل آخرين مراحل نوشتن يك داستان را مي گذراند و بعد از اتمام داستان، در حين بازگشت به خانه، دچار تصادف مهلكي مي شود و توسط يك زن پير و مطرود مورد مراقبت قرار مي گيرد. اين زن اما چندان حاضر به خروج اين نويسنده از خانه او پس از بازيابي سلامتي اش نيست و به همين دليل جهت نگه داشتن او در خانه، به اقداماتي بسيار خشونت بار توسل مي جويد. نويسنده كه خود تا بيش از اين در داستان هايش، تعقيب و گريزهاي بسياري را به نگارش درآورده اين بار در راه گريز از خانه اين زن، خود را بسيار ناتوان مي بيند و تمهيدات مختلف داستان هايش را كارگر نمي داند تا اين كه در نهايت با كمك پليس محلي موفق به فرار از دست اين زن مي شود.
اين داستان شايد دو وجه مهم دغدغه هاي فكري و شخصي استيون كينگ را به تمامي نشان مي دهد. پيروزي برشر اگرچه در داستان هاي كينگ اغلب موقتي است و خود نيز به اين امر اذعان دارد اما نحوه مواجهه خير و شر و دخالت امور ماورائي در آن از جمله مواردي است كه مويد ديدگاه نويسنده نسبت به مقوله دين است و از تمايل او نسبت به اين موضوع خبر مي دهد.


همشهری آنلاین